Je kunt niet alles lezen. Soms ben ik nieuwsgierig naar een boek, maar dan komen er weer andere boeken op mijn pad en zakt de nieuwsgierigheid weg. Aan de ene kant is dat jammer, maar daardoor kun je op een later moment ineens verrast worden als je dat half vergeten boek toch nog leest.
Zo verging het mij een beetje met Liefde, als dat het is van Marijke Schermer. Ik vermoed dat ik er bij verschijnen niet zoveel over gelezen heb, maar ik vond toen al wel, dat het een prachtige titel had. Toen ik twee jaar geleden In het oog gelezen had (link onderaan), was ik nieuwsgierig naar eerder werk van Schermer. Liefde, als dat het is heb ik nu gelezen. Noodweer ligt nog op de stapel.
Terri en David
Er komen niet eens zo veel personages voor in Liefde, als dat het is, maar ik heb de neiging om de namen door elkaar te halen, dus ik zet ze eerst maar even op een rijtje. Centraal staan Terri en David. Ze zijn zo'n vijfentwintig jaar getrouwd en hebben twee kinderen, Krista (15) en Ally (12). Voor Terri is het na al die tijd op. Het huwelijk tussen haar en David was niet direct slecht, maar het benauwt haar. Ze begint een affaire met Lucas, een heel ander soort man. Na verloop van tijd betrekt ze een eigen appartement.
David noemt de scheiding een natuurramp, maar hij begint na een tijdje toch te daten, met Sev. Die wil 'geen relatie, alleen dit eiland in de tijd'. Krista zet haar eerste stappen op het pad van de liefde, met Rafik. Als lezer zit je beurtelings in de hoofden van de verschillende personages.
Het boek begint in de zomer, als Sev en David elkaar al kennen en daarna pas krijgen we de voorgeschiedenis te lezen in de afdeling 'De herfst daarvoor'. Het benauwde gevoel dat Terri ervaart, is goed na te voelen, maar net zo goed het onbegrip van David, die misschien wel nooit echt over de relatie heeft nagedacht.
Misschien gaat zij wel zeggen dat ze al langer niet meer gelukkig was. Moet hij dan zeggen dat hij niet zozeer gelukkig was, maar dat het op het moment dat zij haar bom liet vallen helemaal geen relevante vraag was. Gelukkig, ongelukkig, waar gaat het over? Ze leefden gewoon. En er was liefde. Wat was het anders?
Maar nu het voorbij is, ontkomt niemand meer aan het overdenken. David denkt ook na over 'het eindeffect van Kahneman, de theorie die zegt dat je een periode, zoals een huwelijk, niet meer kunt zien zoals die werkelijk was, door het effect dat het einde van die tijd heeft op je gevoel erover.'
Schuldgevoel
En het einde van deze relatie heeft weer effect op het begin van de volgende relatie. Lucas is heel anders dan David, zoals Sev heel anders is dan Terri. Op een gegeven moment denkt Terri van Lucas dat hij walgelijk is.
Voor het eerst dacht ze: hij is walgelijk. Maar er was iets in haar dat vond dat ze zijn walgelijkheid verdiende, dat zij zich eraan onderwerpen moest. Het is een straf, straf voor het verlaten van haar gezin, straf voor het volgen van de lust in haar, straf voor het jarenlang verwaarlozen van die lust in haar, straf dat die lust überhaupt bestaat in haar, een verborgen gevoel van waardeloosheid dat erkend, verzadigd en bevestigd wordt als ze zich laat gebruiken, zo, hier, zoals hij dat wil.
Terri worstelt ook met een schuldgevoel. De scheiding heeft bijvoorbeeld behoorlijk wat gevolgen voor de kinderen. Krista eet een tijdje nauwelijks meer en ze weigert ook op bezoek te bij Terri in haar appartement.
Door het besluit dat Terri genomen heeft, is veel aan het schuiven gegaan en ze vraagt zich af wat er nog wel vaststaat.
Ze weet dat ze van haar kinderen houdt, maar nergens in zich kan ze dat gevoel nog vinden, ze legt haar hoofd op de tafel. Kan dat? Kan je op een dag wakker worden en de liefde kwijt zijn? is ze gek aan het worden? Is liefde een gewoonte? Of een wilsbesluit? Is er iets, iets echt, waar?
De nieuwe situatie heeft Terri niet direct geluk gebracht, zegt ze, maar ze is wel anders gaan kijken naar haar ongelukkigheid.
Troost bij de pijn, pijn bij de troost
David gaat af en toe naar Sev, die zich juist nooit heeft willen overgeven aan het gelukkige gezin. Ze ziet David in het begin ook als een onderzoeksproject, maar het samenzijn met David (die haar overigens geheim houdt voor zijn dochters), heeft ook zijn invloed op haar.
Zolang hij met me vrijt zoals hij doet, denkt ze, zo zacht en vol, levert hij de troost bij de pijn en de pijn bij de troost. Dat is vreemd aan de liefde, de liefde is het medicijn dat je zonder diezelfde liefde niet nodig had.
Af en toe wordt er teruggeblikt op eerdere relaties, maar om het niet te ingewikkeld te maken, laat ik dat nu rusten.
Krista heeft Rafik ontmoet. Zij staan juist aan het begin van een relatie. Er is een scène waarin Krista en Rafik in huis zijn en David ook naar huis komt. Terri komt ook, maar die wordt door Rafik tegengehouden, op verzoek van Krista. Iedereen worstelt nog met de resten van de oude relatie en begint waar aan een nieuwe, waarvan ook weer niet duidelijk is waar die op uitloopt.
Iedereen denkt na over de liefde en wat dat nu eigenlijk is. Is het een gewoonte? Een besluit? Bestaat liefde alleen zolang je erin gelooft? En wat als dat geloof er niet meer is? En moeten de relaties zich ontwikkelen zoals ze nu eenmaal doen of hebben we daar een keus in? En als we kiezen, welke gevolgen heeft zo'n keuze dan voor onszelf of voor anderen?
Liefde, als dat het is is een bijzonder boek. Prachtig geschreven, fraaie dialogen, scherpe observaties. Of er zoveel antwoorden worden gegeven, weet ik niet, maar de vragen zijn interessant en eigenlijk moet je altijd door de antwoorden heen om bij de juiste vragen te komen.
Je zou kunnen zeggen dat er niet zo heel veel verhaal in deze roman zit. Maar in de hoofden van de personages gebeurt er heel veel en dat wil je als lezer maar al te graag volgen. Er zit niets anders op: ik zal Noodweer ook moeten gaan lezen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten