Al eerder heb ik betoogd mijzelf niet als kenner te beschouwen op het gebied van strips, maar het is altijd nuttig om dat van tijd tot tijd te herhalen. Zeker nu ik een bundeling onder ogen heb gekregen van een strip die ik helemaal niet kende, Jim Cutlass.
De reeks heeft een bijzondere geschiedenis. Het begon met een kort stripverhaal (zeventien pagina's) dat in 1976 gepubliceerd werd in een westernspecial van het blad Pilote. De auteurs waren niet de eersten de besten: Jean-Michel Charlier en Jean Giraud, een koppel dat we kennen van Blueberry.
Daarna was het een tijdje stil rond Jim Cutlass, maar in 1980 werd het verhaal Missisipi River door de twee auteurs uitgewerkt tot een volwaardig album. Tussen 1991 en 1999 verschenen er nog zes albums, met als tekenaar Christian Rossi. Charlier was in 1989 overleden en Giraud schreef het scenario. Meer achtergrondinformatie over het ontstaan van de reeks en over de onenigheid tussen Charlier en uitgever Dargaud vind je op Stripinfo.
Alle zeven albums zijn nu uitgebracht door uitgeverij Tzooz in een degelijke hardcover. Het is een mooie uitgave, compleet met oranje leeslint, maar eigenlijk was, zoals bij veel andere integrale uitgaven, een dossier wel op zijn plaats geweest. Er is wel een 'Grafisch dossier' van acht pagina's aan het eind, met daarin schetsen en tekeningen van Christian Rossi en dat is werkelijk mooi, maar iets van achtergrondinformatie was wel op zijn plaats geweest, lijkt me.
Het eerste deel van Jim Cutlass is 'losjes gebaseerd' (zoals ik overal lees) op Gone with the wind, de roman van Margaret Mitchell uit 1936, die in 1939 verfilmd werd. Ik laat die parallel even voor wat die is.
Jim Cutlass, Johnny Playcard, Don Clay
Jim Cutlass is een noordelijke officier, die naar Louisiana trekt, omdat hij een katoenplantage erft. Onderweg is er gedoe aan de pokertafel, met zijn tegenstander Johnny Playcard, die ook in volgende albums Jims grote tegenstrever zal blijken. Hij wordt neergeslagen door Jim, die ooit bokskampioen was van Westpoint, de militaire school.
Jim blijkt zijn erfenis te moeten delen met zijn nicht Carolyn Swift, die wel van hem gecharmeerd is, maar zij is verloofd met Don Clay, die Jim meteen uitdaagt voor een duel. Jim schiet hem neer, gaat ervandoor en moet het leger in te dienen in de burgeroorlog. Na de oorlog keert hij terug naar de plantage.
Als noorderling is Jim tegen slavernij, maar in het zuiden stuit hij daardoor op verzet. Carolyn heeft op de plantage gepast, maar die verkeert in moeilijke omstandigheden. Men probeert haar te dwingen tot verkoop. Ook hier blijkt Playcard een rol in te spelen en zelfs Ku Klux Klan is een tegenstander. Verder zal Don Clay weer opduiken.
De eerste delen van de reeks lezen lekker weg en de verhalen hebben wel iets weg van die van Blueberry, wat natuurlijk niet zo vreemd is, gezien de makers. Beide hoofdpersonen zijn charmant, eigenzinnig, wars van conventies. De verhalen zitten goed in elkaar, hebben vaart en spanning.
Hallucinaties, voodoo en zombies
In de latere delen komen voodoo en hallucinaties voor. Carolyn wordt vastgehouden door een albino met kwade bedoelingen en Jim probeert haar te bevrijden. Maar wat is werkelijk en wat is verbeelding? Aan de ene kant kun je zeggen dat Jim Cutlass zich in dit soort scènes pas echt losmaakt van de Blueberry-achtige wereld, maar aan de andere kant gaat daardoor het verhaal zozeer zijn eigen weg, dat je misschien ook lezers kwijtraakt.
Ik vind die laatste delen minder interessant. Zo gauw het gaat over dromen, hallucinaties, tovenaars en zombies, kan zo'n beetje alles in het verhaal en krijg je het altijd wel kloppend. Voor mijn gevoel is het altijd een zwaktebod, maar misschien zeg ik dat omdat het gewoon mijn smaak niet is. Het verhaal blijft wel vaart houden, en iemand die ervan houdt zal het met plezier lezen, maar ik haakte in die latere delen toch af.
Jim Cutlass was een strip die ik helemaal niet kende en het is mooi dat Tzooz nu alle albums gebundeld heeft in deze mooie uitgave, zodat je alles achter elkaar door kunt lezen en een beeld krijgt van de hele reeks. Ik heb bijvoorbeeld Blueberry als losse albums gelezen en dan ook nog in willekeurige volgorde. Dan is elk album nog steeds zeer genietbaar, maar een grotere lijn raak je daardoor wel kwijt. Die hou je in deze uitgave van Jim Cutlass steeds vast en dat is zonder meer prettig. Net als het personage Blueberry zal Jim Cutlass je bijblijven: een eigenwijze dondersteen, die goedgehumeurd zich in de nesten werkt, maar die in principe deugt en bereid is zich in te zetten voor anderen. Het was een aangename kennismaking.
