Winter

(column, voorgelezen bij Cultureel Café Dante)

Het is winter. Weliswaar is de sneeuw weg en wordt er niet meer geschaatst op natuurijs, maar wie het wereldnieuws volgt, zet zijn kraag op, slaat de sjaal een extra keer om de hals en drukt de bontmuts wat dieper in de ogen: kilte alom. En dan zitten we nog wel op een vrij rustig plekje op aarde en niet in Taiwan, Venezuela of Groenland, om van Oekraïne, Gaza, Soedan of Iran nog maar te zwijgen.

Maar veel mensen maken zich zorgen, en terecht. Alles wat op het wereldtoneel stabiel leek, is aan het schuiven gegaan en veel zekerheden brokkelen af onder onze vingers. Geen wonder dat mensen kampen met depressie en burn-out, dat er gesprekken gevoerd worden waarbij zorgelijk gekeken wordt. Het is winter en Van de Hulst zou zeggen dat het ‘bitter, bitter koud’ is.

In 2024 bleek uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam dat mensen in tijden van angst en onzekerheid optimistischer worden en daarop wordt ook wel ingespeeld: een toekomstig premier roept steeds dat het wel kan en iemand die premier had willen zijn roept dat de zon gaat schijnen in Nederland. Maar om ons heen horen we vooral het woord crisis: klimaatcrisis, wooncrisis, asielcrisis, energiecrisis, geopolitieke crisis.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau publiceerde eind 2025 het onderzoek Naar een toekomst die jongeren toekomt. Daarin werd aan jongeren gevraagd naar de zorgen die ze hebben om de toekomst, maar ook naar datgene wat hen kon steunen. Een aantal vragen ging over het ‘cultureel kapitaal’: hoe vaak ga je naar een museum, zijn er boeken in huis? Blijkbaar is de cultuur een medicijn tegen de somberheid. Juist de cultuur kan ons optillen uit onze dagelijkse sores.

Ik merkte dat zelf aan het eind van de coronaperiode (ook al een crisis!), toen ik voor het eerst weer naar een expositie kon. Ik dacht dat ik de tijd van lockdowns aardig was doorgekomen, maar pas toen die voorbij was, merkte ik hoezeer ik de kunst gemist had.

En daarom is het zo mooi dat er hier maandelijks een cultureel café is. Niet alleen omdat het gezellig is, niet alleen omdat er mooie dingen te zien en te horen zijn, maar ook uit oogpunt van de volksgezondheid. Ik snap dat Dante de drempel laag wil houden en alleen een vrijwillige bijdrage vraagt in de collectezak, maar als je voor de toegang flink zou moeten betalen, zou je dat geld terug moeten kunnen krijgen van je ziektekostenverzekering. Een avond Dante spaart heel veel andere zorg uit.

Je kunt op zo’n donderdagavond gaan sporten, maar het is belangrijker voor je mentale gezondheid om je onder te dompelen in een cultuurbad. Hier is het warm, hier schijnt de zon, hier kan het wél. Hier kun je je jas uitdoen en je sjaal af, en leg die bontmuts maar op de kapstok.

Buiten is het winter, buiten heerst de kou, wat buiten gebeurt laat je tanden klapperen. Maar wij zitten hier met muziek, zalf voor onze ziel. Met kunst, balsem voor onze ogen. Met elkaar, met de warmte die we elkaar geven. We veroorzaken onze kleine geestelijke klimaatverandering en als we aan het eind van de avond naar huis gaan, lijkt de kou ons minder te deren. Er gloeit iets in ons waar we nog lang op kunnen teren.

(bron illustratie: Chatgpt)