Afgestoft: Nineve (Rick de Gier)

Soms blijven boeken je nog lang bij en herinner je je allerlei details, soms blijft er niet veel meer over dan een sfeer of een vage herinnering aan wat je van het boek indertijd vond. Dat laatste overkomt me bij Nineve van Rick de Gier. Veel verder dan 'heel aardig boek' kwam ik eigenlijk niet. Maar toen ik de recensie las die ik indertijd schreef in Liter nr. 62 (jaargang 14, 2011), kwam weer het een en ander bij me boven. 

Het werk van De Gier ben ik helemaal uit het oog verloren. Op Wikipedia lees ik dat hij nog twee boeken gepubliceerd heeft: de verhalenbundel Verdwaald in Ponoka (2013) en Vliegtuigsporen boven Houten - notities uit 2025. Ze zijn me geheel ontgaan.  

Jona in de popmuziek

Meestal is een boek alleen maar om te lezen. De beelden, de geluiden en de geuren die in een roman voorkomen, moet de lezer zelf oproepen.

Rick de Gier helpt de lezer een eind op weg in zijn debuutroman Nineve. De hoofdpersoon in het boek, Daan, gaat na een filmpje dat zijn zus op YouTube zet, de muziek in. Die muziek is ook bijgeleverd, in de vorm van de cd Outtakes from the Revival Songbook van Ponoka, de band waarvan Rick de Gier de frontman is. Bij elk hoofdstuk hoort een song.

De filmpjes waarnaar in het boek verwezen wordt, kunnen ook bekeken worden. Ze staan op YouTube. Zo blijft de werkelijkheid van het boek niet alleen binnen de kaft en binnen het hoofd van de lezer, maar annexeert ze ook andere gebieden.

Aan het begin van elk deel van de roman staat een beeldpagina, die eruit ziet als een stuk van een vergrote bladzijde uit een stripboek. De plaatjes verwijzen naar passages uit het volgende deel.

Dat alles maakt voor mij Nineve al tot een leuk boek. Bovendien leest het boek lekker en neemt het verhaal je gemakkelijk mee.

Over het algemeen schrijft Rick de Gier in een behoorlijke stijl. Zeker wanneer hij achteraf vertelt wat er gebeurd is. Zo gauw je als lezer echter bij de gebeurtenissen aanwezig bent en meemaakt wat er op dat moment gebeurt, komen er geregeld clichés en truttigheden in zijn stijl. Dan stokt iemands adem, dan is iemand zich ergens pijnlijk van bewust, dan is er lonkend vrouwenvlees en dan giert opwinding door het lijf.

Ook valt het tempo dan soms weg. Misschien wel doordat De Gier de neiging heeft om te veel uit te leggen. Het is bijvoorbeeld leuk om boven een kast met christelijke films ‘Holywood’ te zetten, maar ik voel me als lezer beledigd als de schrijver me de woordspeling uit de doeken doet.

De Giers roman heet Nineve en verwijst daarmee naar Jona, de profeet die met zijn dwarse kop tegen Gods bevel inging en daarna hardhandig herinnerd moest worden aan zijn opdracht. Daan is ook zo'n dwarskop: hij verlaat het veilige evangelische wereldje, waarin hij niet meer kan ademen en vertrekt naar Utrecht. Niet om, zoals Jona in Nineve, het oordeel aan te zeggen, al zit er misschien toch wel onbewust een beetje gepreek in het introduceren van christelijke films in een videotheek en in het gebruiken van de Opwekkingsbundel als grondstof voor popsongs.

Het afstand nemen van een christelijk nest is al eerder tot romanthematiek gekozen, maar omdat het hier niet gaat om het orthodox calvinisme, deed De Gier me niet denken aan bijvoorbeeld Maarten 't Hart. Eerder aan Paulo van Vliet, die afscheid nam van de Jehovah's Getuigen. Maar De Gier is veel milder dan Van Vliet en zijn karakters zijn geloofwaardiger.

Daan heeft nooit helemaal gepast in zijn evangelische omgeving: 

Ik had me nooit erg op mijn gemak gevoeld bij de uitbundigheid waarmee de lofprijzing gepaard ging, de gesloten ogen en uitgestrekte handen, het gekreun en geprevel en gesnik.

Hij ontvluchtte die wereld toen die hem zijn vriendin Esther afpakte. Later komt hij haar weer tegen, met haar man, die dan werkzaam is bij ‘Hemel tv’.

Daan zal nog verder de wereld in moeten. Hij wordt bekend als popmusicus en gaat op tournee met zijn band. Uiteindelijk verliest hij ook zijn bandleden en blijft helemaal alleen over.

Nou ja, niet helemaal alleen. In de proloog en de epiloog is hij samen met Jezus, met wie hij in een ‘bloedrode’ Cadillac rondtoert. Het lied bij het op een na laatste hoofdstuk vertelde het al: ‘There's still a few I love / And there's a lot I'm tired of / Wish you'd offer some perspective from above’.

Dat perspectief wordt hem uiteindelijk ook geboden. Jezus neemt hem mee naar een berg. 

Hij gebaart bezield om zich heen, naar de bergen, de cipressen, de glinsterende baai, de eindeloze kluwen staal, glas, hout en beton die zich van het water uitstrekt tot aan de horizon om al het krioelende leven daar beneden een schijn van orde en veiligheid te bieden.

Het uitzicht is niet de hemel, maar de aarde. Daar moet het gebeuren. En Daan zal moeten beslissen wat hij op deze aarde wil.

Nineve is een roman waar best het een en ander op aan te merken is, maar het is een fris debuut van een schrijver die niet bang is om een hoge gooi te doen. Ik ben benieuwd naar wat dat nog meer gaat opleveren.