Tussenjaren (Yannick Dangre)

Waarom lees je het ene boek en niet het andere? Dat kan ik zelf ook niet altijd nagaan. Sommige schrijvers wil ik volgen en daarom lees ik hun werk, maar andere boeken kom ik toevallig tegen: in een kringloop, via een recensie in een krant, op sociale media. Tussenjaren van Yannick Dangre werd genoemd door een gewaardeerde collega bij de Staatsexamens. Ze was dat boek op dat moment aan het lezen en vond het goed. Ik besloot het te lenen bij de bibliotheek. 

Hoofdpersoon is de hartchirurg Charles Dumont, 61 jaar oud. Hij heeft tegen zijn vrouw Delphine verteld dat hij naar Napels is voor een medisch congres; zijn dochter Claudia heeft hij beloofd dat hij op tijd terug zal zijn om haar drieëndertigste verjaardag te vieren. Maar hij is om een heel andere reden in Napels. 

In het begin van de jaren negentig had hij een relatie met Sylviane, de moeder van Claudia. Het was een heftige relatie, met momenten van intens geluk, maar ook met heel moeilijke perioden. Sylviane was labiel, dronk te veel en is ook elf weken lang opgenomen geweest in een inrichting. Ze heeft Charles en Claudia verlaten en in het briefje dat ze ten afscheid schreef, heeft ze gezegd dat ze na dertig jaar, in 2023, Charles nog een keer wil ontmoeten op 1 juli in Napels. 

In de tussentijd, de tussenjaren, hebben ze geen contact gehad, maar Charles vindt toch dat hij die ontmoeting een kans moet geven. Terwijl hij rond die tijd in het warme Napels is, komt alles uit zijn relatie met Sylviane weer boven. En hij moet het in zijn eentje op een rijtje zien te krijgen, want niemand anders weet ervan. 

De bonkende vuisten van het leven

Stukje bij beetje krijgen we een beeld van wat er allemaal gebeurd is in het verleden, wie Sylviane is en hoe het tot een breuk tussen Charles en haar gekomen is. 

Sylviane wilde uitbundig leven:

Kom nou, Charles, het leven bonkt met al zijn vuisten op onze deur. En als het leven klopt, dan doe je open, toch?

Ze had moeite met het moederschap en het lijkt erop dat haar dochtertje haar gedroomde manier van leven in de weg zit. Ze wilde maximaal leven, joeg dromen na, en Charles was de stabiele factor die haar in de realiteit hield. 

Heeft Charles zich op die manier zijn eigen dromen ontzegd? Als hij vrienden van Sylviane beziet, gefnuikte kunstenaars, bekijkt hij ook zichzelf:

Op welk punt in mijn leven ben ik gaan begrijpen dat ik in niets van die artistieke aasvliegen verschilde, behalve dan dat ik in mijn mislukking had berust? En maakte precies dat mij heimelijk niet nog verwerpelijker dan hen?

Is dat de reden dat hij na dertig jaar teruggaat naar Napels, waar hij ooit met Sylviane was? Hij heeft zijn hele leven op orde gehad en netjes heeft hij gedaan wat hij moest doen. Zat daaronder een verwaarloosde droom?

Dark Eyes

Sylviane was gek op films, vooral die van Fellini. Voor in Tussenjaren staat een motto dat aan hem ontleend is: Niets bestaat. Alles is verbeelding. 

In de roman komen veel films voor. Bijvoorbeeld de film Dark Eyes (1987): Over Romano en Elisa. In Tussenjaren wordt de inhoud ervan samengevat:

Ik moet denken aan een van de laatste scènes uit Dark Eyes, Sylvianes favoriete film, waarin Marcello Mastroianni zijn bazige vrouw ontvlucht naar een kuuroord. Ter plekke beleeft hij een passionele romance met de jonge Russin Anna, die hij dolverliefd achternareist naar haar geboorteland. Hij, Romano, wil vervolgens met haar trouwen, maar moet eerst thuis de echtscheidingspapieren en andere praktische aangelegenheden afhandelen. Vastberaden keert Romano terug naar Italië, waar zijn vrouw Elisa lucht blijkt te hebben gekregen van de affaire. Op de man af vraagt ze hem of hij haar in Rusland bedrogen heeft, waarna je ziet hoe Mastroianni's personage tergend lang aarzelt en je als kijker verwacht dat de emotioneel uitgewoonde, tussen de bankschroef van twee liefde geklemde echtgenoot alles zal opbiechten, tot hij uiteindelijk met een uitgestreken gezicht antwoordt: 'Natuurlijk niet.'

En het verzoende paar leefde nog lang en gelukkig. 

Romano en Elisa verzoenen zich en het avontuur dat hij met Anna heeft beleefd, lijkt slechts een intermezzo. Maar wat is het verband met Tussenjaren? Zijn de jaren van van Charles met Delphine, de tussenjaren, het intermezzo, en verzoenen hij en Sylviane zich? Of is het mogelijke weerzien met Sylviane het intermezzo en keert hij daarna weer terug naar Delphine?

Charles is zich bewust van de parallel. Bovendien hebben Romano en Elisa, net als hij en Sylviane, een dochter: Claudia. De film is een raamvertelling en juist in een van de laatste scènes blijkt dat na zoveel jaar Romano met Anna blijkt te zijn en niet met Elisa. Dat wordt overigens niet verteld in de roman. 

Meeslepend

Tussenjaren is een meeslepend boek. Je wilt weten of Sylviane na zoveel jaren inderdaad verschijnt in Napels. Eigenlijk had ik verwacht dat we dat niet te weten zouden komen, maar Dangre vult het wel in, wat ik misschien wel jammer vind, al blijft er nog genoeg open aan het einde. 

Bovendien zie je hoe de beheerste Charles in Napels wegraakt van zijn gecontroleerde leven. Hij drinkt te veel en je zou kunnen zeggen dat hij daarmee een echo wordt van Sylviane. 

Boeiend is de relatie met zijn dochter Claudia, die nooit het fijne heeft geweten van de relatie van haar vader met haar moeder en het einde ervan. In hoeverre gaat hij haar vertellen wat er speelt en gespeeld heeft?

Alles is verbeelding, zegt Fellini. In hoeverre verbeeldt Charles zich de dingen die gebeuren? Of zet het motto ons op het verkeerde been? Dat zijn vragen die opkomen tijdens het lezen, al liet ik ze ook weer achter me. 

Mensen in crisis, het najagen van dromen of het kiezen voor veiligheid - het zijn thema's waar ook jongeren wel door geraakt zullen worden. Ik heb Tussenjaren nog niet op boekenlijsten gezien, maar ik kan me voorstellen dat het daar uitstekend zou passen. En als je geen scholier meer bent: Tussenjaren is een lekker leesbaar boek, waar je doorheen vliegt.