Bunt Blogt: Veerkracht. Verhalen over het Lexkesveer (Diverse auteurs)

Mijn jeugd bracht ik door in De Betuwe, in het land van de grote rivieren dus. Mijn grootouders van moeders kant woonden buitendijks en als het hoogwater was, waren ze alleen per roeiboot te bereiken. Oudere mensen wisten nog dat een groot deel van de Betuwe blank stond in de oorlog en aan de wielen (wij noemden ze 'kolken') kon je nog zien waar ooit de dijk doorgebroken was.

De Betuwe ligt tussen de Waal en de Rijn als je eruit wilde, moest dat over de brug of met de pont. Veel van de bruggen die er nu zijn, waren er in mijn jeugd nog niet. Die bij Arnhem, Nijmegen en Rhenen wel, maar ik weet nog dat de bruggen bij Heteren, Echteld en Ewijk geopend werden.

Lexkesveer

We waren dus vaak aangewezen op de pont en in ons geval was dat het Lexkesveer, tussen Randwijk en Wageningen. Dat was in het begin een belevenis, toen ik iets ouder werd, was het al gewoon en tegenwoordig vind ik het toch wel heel mooi, zo'n pont.

1919

Dat vinden meer mensen en in 2023 verscheen het boekje Veerkracht, Verhalen over het Lexkesveer, door passagiers uit Randwijk en Wageningen. Die passagiers behoren soms ook tot het pontpersoneel, zo blijkt. Het boekje verscheen al een paar jaar geleden, maar ik las het pas onlangs. Ik leende het van de moeder van mijn vriendin. Het is intussen uitverkocht, maar misschien kom je ergens nog een exemplaar tegen.

Er staan enkele foto's in en dat hadden er wel wat meer mogen zijn. Er zijn in de loop van de decennia heel veel foto's gemaakt van de pont, zo blijkt uit Facebookpagina's als Oud-Wageningen en Dorpen Midden-Betuwe. De foto's in dit stukje heb ik gesnaaid van die pagina's. Sommige daarvan komen ook voor in het boekje.

1929

De auteurs noemen zich plezierschrijvers. Ze komen voor een deel uit Randwijk (in de Betuwe) en voor een deel uit Wageningen (aan de overkant van de Rijn, eigenlijk de Nederrijn). Ze worden verbonden door de pont. Het zijn korte verhaaltjes, van meestal maar enkele pagina's. Aardige vertellingen. Niet heel bijzonder, als je ze stuk voor stuk bekijkt, maar het geheel geeft ze meerwaarde.

Als je zoveel bijdragen over de pont leest, merk je hoe belangrijk die voor veel mensen is en hoe vertrouwd. Het stoorde mij in het begin een beetje toen ik las over 'het pontje', omdat het voor mijn gevoel een beetje afdoet aan 'de pont'. Verschillende auteurs gebruiken juist het verkleinwoord, wat misschien ook wel iets vertederends heeft.

Intermenselijk contact

1959

In de verhalen staan gebeurtenissen centraal die zich op of bij de pont hebben afgespeeld. Het intermenselijke contact is daarbij belangrijk. En de pont natuurlijk, die altijd een positieve lading heeft. De pont brengt je naar de overkant, maar brengt je gelukkig ook weer naar huis. De overtochten zijn

vertrouwd en zijn toch ook elke keer weer anders, omdat de omstandigheden nooit helemaal hetzelfde zijn.

Een deel van de verhalen zou je kunnen beschouwen als anekdotes. Meike Legêne beschrijft hoe het Lexkesveer aan zijn naam gekomen is, maar dat is fictie. Ze voegt er ook in het kort de geschiedenis van de pont aan toe die teruggaat tot 1426. Mogelijk verder, maar daar zijn geen bronnen van. De laatste bijdrage in Veerkracht is van Koos van der Wees en ook die bevat geschiedt. Van der Wees meldt dat er tussen 800 en 1100 al op deze plek klapperstenen werden vervoerd van de Veluwe naar Nijmegen. Josien Kapma interviewde oud-veerman Klaas Admiraal.

1961

Boven elk verhaal staat een kleine tekening van Annet Konijn en na elk verhaal is er een mooi gestileerde tekening van de pont. Ook die zorgen ervoor dat het boekje er mooi uitziet.

Indertijd is mij het uitkomen van het boekje geheel ontgaan en ik vind het jammer dat het nu uitverkocht is. Zou er niet een herdruk inzitten, uitgeverij Vooruit? Ik zou het kopen, ook al heb ik het al gelezen. En er moeten heel veel mensen zijn die herinneringen hebben aan het veer en nog meer mensen die herinneringen hebben aan een veer, al is het niet het Lexkesveer. En mensen zullen verhalen hebben gehoord van hun ouders of grootouders. Bijvoorbeeld over de bevroren Rijn in de winter van 1939-1940, toen de mensen te voet de Rijn konden oversteken. Die foto staat overigens in Veerkracht.

Hieronder plaats ik nog wat foto's, gewoon omdat ik het niet kan laten.